प्रवचने-श्रीब्रह्मचैतन्य महाराज
१८ मे
वृत्ती भगवंताच्या ठिकाणी स्थिर ठेवावी.
'मी सुखी कशाने होईन' हे आपण आपल्या कल्पनेनेच ठरवले; पण या जगात पूर्ण सुख किंवा पूर्ण दुःख असे काही आहे का ? जे खरे असेल किंवा खोटे असेल याची आपल्याला खात्री नाही, त्या बाबतीत आपण रिकाम्याच कल्पना करीत बसतो. दुसरा मनुष्य ज्या वेळी आपल्याला त्रास देतो, त्या वेळी त्यामध्ये पन्नास टक्के आपली कल्पना असते. बाकी उरले पन्नास टक्के; त्याबद्दल 'त्याने दिलेला त्रास मी करून घेणार नाही' ही वृत्ती असावी, म्हणजे संपले ! आपली वृत्ती सारखी बदलते आहे, आणि जगही सारखे बदलते आहे. त्यामुळे अमुक परिस्थितीमुळे सुख किंवा अमुक परिस्थितीमुळे दुःख होते हे वाटणे खरे नव्हे, कारण सुखदुःख अस्थिर असते. शास्त्रांचे नियम हे वृत्तीला स्थिर करतात. भजन, पोथ्यावाचन, मंदिर बांधणे वगैरे गोष्टी जर वृती सुधारण्यासाठी न केल्या तर ती नुसती करमणूक होते, त्यापासून खरा फायदा होत नाही. आगगाडी रोज काशीला जाते, पण तिला काही काशीयात्रा घडत नाही. यात्रा घडते ती आत बसलेल्या लोकांना. गंगास्नान, विश्वेश्वराचे दर्शन वगैरे आतल्या लोकांना घडते. त्याचप्रमाणे, देहाने नुसता पूजापाठ वगैरे करून परमार्थ घडत नाही.. आपली वृत्ती भगवंताच्या ठिकाणी चिकटली पाहिजे. भगवंताचे रूप सारखे समोर ठेवता येणार नाही, पण त्याचे रूप लक्षात आले नाही तरी आपण त्याचे नाम घेतो हे लक्षात राहिले तर वृत्ती सुधारेल. आपल्या डोळ्यात अगदी बारीक कण गेला तरी तो खुपतो. त्याहीपेक्षा वृत्ती सूक्ष्म असते. ती भगवंताला कळते, म्हणजे त्याच्यापाशी लबाडी चालत नाही. विषयाचा भोग आला असता जो त्यामध्येच गुंतत नाही, त्याच्यावर भगवंताची खरी कृपा झाली असे समजावे. भगवंतापासून वेगळे न राहणे, त्याचे विस्मरण न होऊ देणे, त्याच्या स्मरणात राहणे, त्याच्या नामात राहणे, यांत खरे समाधान, शांती आणि सुख आहे.
१३९. वृत्ती स्थिर होणे, शांत होणे, याचे नाव समाधान,
आणि भगवंताकडेच वृत्ती सारखी राहणे याचे नाव समाधी होय.
खाली १८ मेचे श्री ब्रह्मचैतन्य महाराजांचे प्रवचन सुलभ भाषेत, मूळ मराठीत, इंग्रजी अनुवादात आणि संक्षिप्त सारांशासह सादर केले आहे
🌸 १८ मे – वृत्ती भगवंताच्या ठिकाणी स्थिर ठेवावी
May 18 – Let the mind remain steadily focused on God
📜 प्रवचन – मूळ मराठी आणि इंग्रजी रूपांतरण
"माझा देह परमार्थाच्या आड येतो" असे म्हणणे चुकीचे आहे. मुख्य कारण – मनाची वृत्ती कुठे आहे हे महत्वाचे आहे.
It's incorrect to say "my body hinders my spiritual path." What matters is where your mind dwells.
जरी मनात भजनाची इच्छा असली, तरी चुकीची संगत झाली की वृत्ती विषयांमध्ये ओढली जाते.
Even if you desire devotion, wrong company pulls your mind into distractions like games or worldly pleasures.
जसे लग्नानंतर आई आपल्याला विषयाच्या आड येणारी वाटू लागते – हे शरीरात बदल झाल्याने नव्हे, तर वृत्ती बदलल्याने होते.
Just like after marriage, even your mother may seem like an obstacle — not due to her change, but due to your changed attitude.
वास्तविक, पूर्ण सुख किंवा दुःख या जगात नाही. आपण केवळ कल्पनाच करतो.
There's no such thing as absolute joy or sorrow. We imagine things more than they actually are.
आपल्याला कोणी त्रास देतो तेव्हा त्यात अर्धा त्रास आपणच कल्पनेने निर्माण केलेला असतो. उरलेल्यासाठी ‘मी त्रास करून घेणार नाही’ अशी वृत्ती ठेवली तर समाधान मिळते.
When someone hurts us, half the pain is our imagination. For the rest, if we adopt the attitude "I won’t accept the suffering," peace follows.
आपली वृत्ती आणि जग दोन्ही सतत बदलत असतात; त्यामुळे परिस्थितीवरून सुखदुःख ठरवू नये.
Both the world and our own moods keep changing. So joy and sorrow cannot depend on circumstances.
शास्त्र, पूजा, भजन, मंदिर – हे सर्व केवळ करमणूक ठरतात जर ते वृत्ती सुधारण्यासाठी नसेल.
Scripture reading, temple building, or rituals become mere entertainment if not done to transform the mind.
जसे आगगाडी रोज काशीला जाते पण तिला यात्रा घडत नाही; ती घडते प्रवाशांना. तसेच पूजा करूनही वृत्ती भगवंतात नाही तर परमार्थ होत नाही.
Just as a train reaches Kashi daily but doesn’t attain pilgrimage — only the passengers do — similarly, worship without inward focus yields no real spiritual benefit.
भगवंताचे रूप नेहमी डोळ्यापुढे राहू शकत नाही, पण त्याचे नाम आठवत राहिले पाहिजे.
God’s form may not always be in front of your eyes, but remembrance of His name must never fade.
वृत्ती ही अत्यंत सूक्ष्म असते – ती भगवंताला स्पष्ट जाणवते; त्याच्याकडे लबाडी चालत नाही.
The mind is extremely subtle — God perceives it clearly; you cannot deceive Him.
ज्याची वृत्ती विषयाच्या प्रसंगीही भगवंतात राहते, त्याच्यावर भगवंताची खरी कृपा झाली आहे.
He whose mind remains with God even during temptations, has truly received God's grace.
खरे समाधान, शांतता आणि सुख – हे सर्व भगवंताच्या स्मरणात, नामात आणि त्याच्याशी जोडलेल्या वृत्तीत आहे.
True contentment and peace lie in unbroken remembrance of God and maintaining the mind’s connection with Him.
🪔 १३९.
"वृत्ती स्थिर होणे, शांत होणे, याचे नाव समाधान;
आणि भगवंताकडेच वृत्ती राहणे याचे नाव समाधी होय."
"A calm, steady mind is satisfaction (samādhān);
A mind continuously focused on God is true absorption (samādhi)."
📚 सारांश | Summary
✅ मराठीत (Marathi):
या प्रवचनात महाराज सांगतात की परमार्थात अडथळा देह नव्हे, तर आपल्या वृत्तीचा अस्थिरपणा आहे. मनाला चुकीच्या संगतीची सवय झाली, की भजनाची ओढ असूनही तो विषयातच रमतो.
आपण आपले सुख-दुःख परिस्थितीवर आधारलेले मानतो, पण महाराज सांगतात की जगात कोणतेही परिपूर्ण सुख किंवा दुःख नसते — आपल्या कल्पनाच अधिक जबाबदार असतात.
पूजा, मंदिर, भजन हे सर्व उपक्रम मनाच्या स्थैर्यासाठी असले पाहिजेत, अन्यथा ती नुसती क्रिया ठरते.
भगवंताचे रूप कायम आठवता येणार नाही, पण त्याचे नाम घेत राहावे – हेच अंतरी भगवंताशी जोडते.
वृत्ती अतिशय सूक्ष्म असते, पण ती भगवंताला स्पष्ट समजते.
खरे समाधान आणि समाधी म्हणजे मनाची एकाग्रता भगवंतातच टिकवणे.
✅ In English:
Maharaj teaches that the body is not the obstacle in spirituality – it’s our mental distraction.
Even with good intentions, wrong company pulls our attention toward sense pleasures.
We imagine full happiness or sorrow, but no such extremes exist in reality. Half of our pain comes from our imagination.
Religious acts like prayer or reading scriptures are beneficial only if they purify the mind.
Otherwise, they’re like a train reaching a pilgrimage spot daily — but without any spiritual experience.
Even if we cannot always visualize God's form, remembering His name steadily helps purify the mind.
Our thoughts are subtle — God perceives even the smallest shifts in our mind.
If a person remains unaffected by temptations and remembers God even then, that person is truly blessed.
Real peace lies in remembrance of God, and true samādhi is a mind constantly resting in Him.
No comments:
Post a Comment