प्रवचने-श्रीब्रह्मचैतन्य महाराज
१६ मे
देह हा परमार्थाचे साधन समजावा.
आपल्या देहावरचे प्रेम कमी होण्यासाठी, दुसर्यावर प्रेम करायला लागावे. प्रेम बसायला आपल्याला आपल्यासारखाच देहधारी लागतो. कुत्रे रडत असले तर आपल्याला नाही वाईट वाटत; पण एखादे लहान मूल रडत असले तर वाईट वाटते. देवावर प्रेम करायला, देवाला आपल्यासारखाच देहधारी कल्पावा लागतो. म्हणून, आपले देहावरचे प्रेम कमी व्हायला, देहबुद्धी कमी व्हायला, सगुणमूर्तीचे, सद्गुरूचे ध्यान करावे लागते. ते जसजसे दृढ होत जाईल, तसतसे आपण स्वतःला विसरून जातो; आणि आपण देहाच्या पलिकडे गेलो, म्हणजे सद्गुरूचे खरे स्वरूप हे देहातीत आहे असे प्रत्ययाला येते. देहबुद्धी नष्ट होईल तसतशी सद्गुरूची ओळख होईल. ज्याने देहाभिमान नष्ट केला त्याचा मोठा ज्ञानीसुद्धा हेवा करतो. 'मी देह' म्हणावे, यापलिकडे दुसरे अज्ञान कोणतेही नाही. मी भगवंताचा असून देहाचा म्हणणे यासारखे दुसरे खोटे नाही. प्रपंचात संकटे येतात, तरी पण तो सोडावासा वाटत नाही; याहून भगवंताची माया ती कोणती ? अतिसहवासामुळे देहाचे ममत्व सुटत नाही. परमात्म्याचा सहवास, उदाहरणार्थ, देवाला जाण्याचा वा जप करण्याचा नेम केला, म्हणजे देहाचे ममत्व थोडे कमी होते. देहाच्या सहवासाने आपण देहाचे होतो, नामाच्या सहवासाने आपण परमेश्वराचे होऊ.
१३७. भगवंताच्या स्मरणामध्ये देहबुद्धीचे मरण आहे.
खाली १६ मेचे श्री ब्रह्मचैतन्य महाराजांचे प्रवचन सुलभ पद्धतीने सादर केले आहे — मराठीतील संपूर्ण आशय, त्याचा इंग्रजी अनुवाद, आणि एक थोडक्यात सारांशसुद्धा दिला आहे:
🌸 १६ मे – देह हा परमार्थाचे साधन समजावा
May 16 – Consider the body as a means for spiritual pursuit
📜 प्रवचन – मराठी आणि इंग्रजी
संतांचे काम म्हणजे तुम्हाला देहबुद्धीपासून सोडवणे; विषयप्राप्ती करून देणे नव्हे.
Saints aim to free you from body-consciousness, not to fulfill worldly desires like giving children or curing ailments.
जो परमार्थाला लागतो, त्याच्याकडे देहबुद्धी अधिकच ओढण्याचा प्रयत्न करते.
The more one turns to spirituality, the more the ego/mind tries to pull one back to body-consciousness.
विद्येची बुद्धी हीही देहबुद्धीवर आधारित असते; ती भगवंताच्या स्मरणाने शुद्ध करावी.
Even intellectual knowledge is rooted in body-identity and needs to be purified through remembrance of God.
देह उपयोगी आहे, पण त्याला साधन मानावे; तो ‘स्व’ मानू नये.
The body is useful, like a coconut shell protecting the core, but should be treated as a tool—not as the self.
‘माझा हात, माझा डोळा’ असे म्हणतो, म्हणजे ‘मी’ आणि ‘देह’ वेगळे आहेत, हे स्पष्ट होते.
When we say "my hand" or "my mind", it shows that I and the body are distinct.
तरीसुद्धा आपण देहच मी आहे असे समजून वागतो – हेच अज्ञान आहे.
Despite this, we behave as though the body is the self – this is ignorance.
आपण देवाकडेही देहाशी संबंधितच मागण्या करतो, जे चुकीचे आहे.
Even while praying to God, we often ask for things related to the body, which shouldn't be the case.
दुसऱ्यांवर प्रेम करायला लागले की, आपल्यावरचे देहमूलक प्रेम कमी होऊ लागते.
When we start loving others, attachment to our own body begins to diminish.
आपल्याला देहधारी देव पाहिजे वाटतो, म्हणून सगुण साकार देवाची भावना उपयुक्त ठरते.
We are drawn to embodied forms of God because we understand through physical forms, making saguna bhakti helpful.
सद्गुरूचे ध्यान केल्याने देहबुद्धी लयाला जाते आणि खरे गुरुतत्त्व समजते.
By meditating on the Sadguru, body-consciousness fades and the real (formless) Guru is realized.
‘मी देह आहे’ ही भावना म्हणजेच खरे अज्ञान.
The idea "I am the body" is the root of all ignorance.
‘मी भगवंताचा आहे’ असे म्हणणे खरे आहे; ‘मी देहाचा आहे’ हे खोटे आहे.
It is truth to say “I belong to God”; it is false to say “I belong to the body”.
प्रपंचात कितीही त्रास होवो, तरी आपण त्याला सोडू इच्छित नाही – हीच भगवंताची माया!
Even amidst sufferings, we don’t wish to leave worldly life – this is God’s illusive power (Maya).
देहाच्या अतिसहवासामुळे ममत्व सुटत नाही; भगवंताच्या सहवासाने हे ममत्व ढिली होते.
Constant bodily association breeds attachment; association with God (e.g., japa, satsang) weakens that attachment.
नामस्मरण हेच एक साधन आहे जे देहबुद्धीला नष्ट करते.
Remembrance of God (Naam-smaran) alone can dissolve body-consciousness.
🪔 १३७.
"भगवंताच्या स्मरणामध्ये देहबुद्धीचे मरण आहे."
"Body-consciousness dies in the remembrance of God."
📚 सारांश | Summary
✅ मराठीत (Marathi):
या प्रवचनात महाराज सांगतात की देह हा आपला खरा स्वरूप नाही, तो फक्त एक परमार्थाचे साधन आहे. आपण ‘माझा हात’, ‘माझे डोळे’ असे म्हणतो, म्हणजे ‘मी’ आणि ‘देह’ वेगळे आहेत, हे आपण नकळत मान्य करतो.
तरीही आपण वागतो जणू ‘मी म्हणजेच देह’ — हेच मोठे अज्ञान आहे.
देहावरचे ममत्व कमी करायचं असेल, तर सद्गुरूचे ध्यान, भगवंताचे नामस्मरण, आणि इतरांवर प्रेम ही साधने उपयोगी पडतात.
प्रपंचात आपल्याला जरी त्रास होत असले तरी, तो सोडवासा वाटत नाही — हीच मायेची ताकद आहे.
नामस्मरण हाच एक मार्ग आहे जो आपल्याला देहबुद्धीपासून मुक्त करू शकतो आणि भगवंताच्या जवळ नेतो.
✅ In English:
Maharaj emphasizes that the body is not our true identity, but a means to attain the Lord.
We often say “my hands” or “my mind,” which shows we are distinct from the body, yet we act as if we are the body — that is ignorance.
Attachment to the body can be reduced through love for others, devotion to God in a physical form (saguna bhakti), and especially through meditation on the Sadguru.
Even spiritual knowledge is entangled in body-consciousness unless purified by remembrance of God.
Only constant remembrance (naam-smaran) destroys body-consciousness and leads us to the formless Truth beyond the body.
That is when we truly realize – “I am not this body; I belong to God.”
No comments:
Post a Comment